Negatieve overtuigingen veranderen inclusief praktijkvoorbeelden
Negatieve overtuigingen veranderen inclusief praktijkvoorbeelden
20 februari 2018 

Negatieve overtuigingen veranderen inclusief praktijkvoorbeelden

Negatieve overtuigingen veranderen: ‘Van negatieve naar realistische overtuigingen’

Negatieve overtuigingen die jij hebt over jouw kwaliteiten zijn moeilijk te veranderen. Ze zijn vastgeroest en onderdeel van je persoonlijkheid geworden. Toch blijft verandering hierin mogelijk. Al gaat dat met vallen en opstaan en is het proces lang. Het kost strijd en vechtlust.

‘Het is onaangenaam te ontdekken dat overtuigingen niet hoeven te kloppen

Jouw oude opvattingen geven een soort houvast. En wat nu als blijkt dat ze niet kloppen? Betekent dit dat ik al die tijd een ander leven had kunnen leiden? Dat is gelukkiger had kunnen zijn? Die gedachte is te pijnlijk voor sommigen.

‘Angst is de grootste drijfveer van mensen om veranderingen uit de weg te gaan. Wij willen geen pijn voelen’

We houden liever vast aan onze oude levensstijl ook al zijn we daar helemaal niet tevreden over. Dat is nog altijd beter dan op zoek naar het onbekende. Pas als we onze oude levensstijl al langere tijd echt spuugzat zijn, zijn we bereid om er iets aan te doen. Zonde!

Negatieve overtuiging veranderen | Voorbeeld 1

Zelf heb ik lange tijd een relatie vermeden. Ik vond dat ik zulke rare persoonlijkheidskenmerken had, dat ik niet wilde dat iemand dat ooit zou weten. Hierdoor miste ik jarenlang het vrouwelijk contact waar ik wel behoefte aan had. Je leert bovendien nooit hoe andere mensen jou als persoon zien en krijgt ook geen inkijkje in de leefwereld van anderen.

Negatieve overtuiging veranderen in bed

‘Hierdoor miste ik jarenlang het vrouwelijk contact waar ik wel behoefte aan had’

Als je kiest voor verandering en de confrontatie met moeilijke situaties durft aan te gaan, kun je baat hebben bij de technieken die we in dit artikel beschrijven. Ze komen voor een groot gedeelte uit het boek Denk Je Sterk, Denk Je Zeker van Fred Sterk en Sjoerd Swaen. (1)

negatieve overtuigingen testen

We gaan op zoek naar bewijs tegen de negatieve overtuiging. Is het je nooit opgevallen dat je bewijs tegen een realistische overtuiging niet serieus neemt, terwijl je bewijs voor een negatieve overtuiging in je opslaat en tegen jezelf zegt ‘zie je wel’.

Oefening: Zoek voor bewijs dat je negatieve overtuiging niet honderd procent waar is. Ga dit na bij de negatieve gevoelens waar je dagelijks tegen aan loopt.

Negatieve overtuiging veranderen | Voorbeeld 2

Bij een textielbedrijf was ik verantwoordelijk voor afhandeling van orderbevestigingen. Toen ik aan het eind van de dag mijn leidinggevende vertelde hoeveel orderbevestigingen nog open stonden zag ik een zorgelijke blik in zijn ogen. Ik was hierdoor overtuigd dat zijn gedachte de volgende was: ‘ deze jongen heeft helemaal niets gedaan vandaag’.

Met die ‘afwijzende’ overtuiging reed ik naar huis en het heeft me lange tijd beziggehouden totdat ik de week erop weer op werk verscheen en mijn leidinggevende me meldde dat hij mij meegeholpen heeft de orderbevestigingen af te ronden. Hij had namelijk niet het idee dat er nog zoveel instonden. Hij wilde niet dat ik die last in mijn eentje zou dragen.

Negatieve overtuiging veranderen | Voorbeeld 3

Een vriend van mij heeft al jaren last van trillende handen als hij uit eten gaat met zijn vrouw of een drankje drinkt samen met vrienden of kennissen. Hierdoor koos hij ervoor om zelden in publieke gelegenheden te verschijnen waarbij gegeten en gedronken wordt.

Negatieve overtuiging veranderen Handen

Onzeker door trillende handen

Toen hij mij en andere vrienden hierover vertelde kozen we ervoor om diezelfde avond een biertje te gaan drinken. Ik realiseerde me plots hoe zonde het is dat iemand zijn leven zo beperkt door ervoor te kiezen thuis te blijven. Na afloop van de avond viel het mij op dat ik echt niet bezig was met zijn trillende handen en de rest van de vriendengroep heeft er ook niet op gelet.

Zelfs nadat hij het ons vertelde en we dus wisten dat dit een probleem voor hem was, is het ons niet eens opgevallen en waren we gewoon bezig met gesprekken voeren. Als hij ons niets verteld had, waren wij er dus al helemaal niet mee bezig geweest.

Negatieve overtuigingen ombuigen? Ga experimenteren!

Een andere manier om je negatieve overtuiging te testen is het opzetten van een gedragsexperiment.  Zelf heb ik dit als volgt aangepakt. Ik onderzocht de reacties van mensen op nerveuze mensen tijdens een presentatie of mensen die zich ongemakkelijk voelen in een sociale setting.

Als ik constateer dat ik mezelf ongemakkelijk voel in een sociale situatie of ik zie dat anderen daar last van hebben, dan registreer ik de reacties van andere mensen daarop.

Zien andere mensen dat iemand zich ongemakkelijk voelt? Zijn ze ermee bezig? lachen ze erom? blijven ze zich erop focussen? Het antwoord is bijna altijd nee.

Negatieve overtuiging veranderen

Zien andere mensen mijn negatieve overtuiging?

Hier komt het spotlight effect om de hoek kijken. Onzekere mensen denken dat de wereld om hen draait. Dat iedereen zich op hem of haar concentreert. Maar dat is natuurlijk niet zo. Mensen zijn vooral met zichzelf bezig. Zo belangrijk ben je helaas niet. Nu volgt een voorbeeld van een experiment:

Experiment Voorspelling van mijn negatieve overtuiging Wat werkelijk gebeurde
Ik voel me ongemakkelijk op een feestje. Ik weet geen houding te geven Iedereen heeft in de gaten dat ik me ongemakkelijk voel

 

Ik word door niemand in de gaten gehouden. Iedereen is aan het kletsen. Mensen die niet aan het kletsen zijn kijken een andere kant op.

Natuurlijk is er meer bewijs voor nodig dan dit ene experiment. Blijf deze oefening herhalen. Maar wat als het nu wel voorkomt dat mensen een opmerking maken over je rode hoofd of ander onzeker gedrag. Is dat nu zo’n ramp.

Wat zegt het over deze persoon dat hij/zij daar een punt van maakt? Misschien is deze persoon zelf heel onzeker. Het blijft echt een uitzondering. Probeer het maar uit. Negen van de tien keer zal je merken dat niemand in de gaten heeft dat jij je ongemakkelijk voelt.

Van negatieve overtuigingen naar realistische overtuigingen

Wanneer je voldoende informatie hebt verzameld tegen je negatieve overtuiging met behulp van de oefening, kun je een alternatieve overtuiging formuleren. Mijn realistische overtuiging zou kunnen zijn:

‘Mensen oordelen niet op de manier die ik van ze verwacht: Ze zien niet dat ik me ongemakkelijk voel en dat ik rood aanloop. En als ze het wel zouden zien is het nog maar de vraag wat ze ervan vinden’.

Je ziet dus dat je eerst op zoek gaat naar je negatieve overtuigingen. Vervolgens zoek je bewijzen tegen je negatieve overtuiging. Daarna formuleer je een overtuiging die meer in overeenstemming is met die ervaringen.

Probeer deze oefening keer op keer te herhalen in sociale situaties, bijvoorbeeld op het werk of in het café:

Negatief

 

Realistisch
Ik voel me altijd ongemakkelijk in sociale situaties. Iedereen ziet dat aan mij en let erop. Iedereen is bezig het zo gezellig mogelijk te maken. Niemand is bezig met mijn onzekerheden. Als ze het wel zouden zien vinden ze er waarschijnlijk niets van.

Het verleden herwaarderen

Aan de hand van je nieuwe realistische overtuiging, kun je nu ook teruggaan naar ervaringen uit het verleden. Deze plaats je nu misschien in een heel ander perspectief. Je kunt nog eens bij jezelf nagaan hoe je periodes in je leven hebt ervaren en hoe anderen jou toen hebben ervaren.

Bewijzen voor de negatieve overtuiging weerleggen

Een negatieve overtuiging heb je niet zomaar. Ze zijn meestal ontstaan naar aanleiding van nare gebeurtenissen. Helaas kun je niet ongedaan maken wat is gebeurd. Maar je kunt er wel voor zorgen dat de impact van die negatieve gebeurtenissen geen invloed meer heeft op je huidige leven. Het is begrijpelijk dat je een negatieve overtuiging hebt, maar er is geen bewijs voor.

Negatieve overtuiging veranderen | Voorbeeld 4

Leo, een 25 jarige student, is er van overtuigd dat hij er niet bij hoort. Hij sloot zich daarom zo veel mogelijk af van mensen in zijn directe omgeving.

Negatieve overtuiging veranderen vader en zoon

‘negatieve overtuiging veranderen vader en zoon’

Zijn therapeut vroeg aan hem hoe hij zo zeker kon zijn dat mensen niets met hem te maken wilde hebben. Het antwoord dat Leo gaf was de volgende: ‘Mijn vader is op jonge leeftijd vertrokken. Die wilde niets met mij te maken hebben. Daardoor heb ik het gevoel gekregen dat er iets mis is met mij.

Want als mijn vader al niets met mij te maken wil hebben, waarom zouden anderen dat dan wel willen. Een overhaaste conclusie helaas. Aan de hand van onderstaand schema kan Leo onderzoeken of zijn overtuiging juist is.

Negatieve overtuiging: ‘mensen willen niets met mij te maken hebben.’ Gebeurtenis / omstandigheid: Mijn vader heb ik nooit gekend.

Bewijzen voor argumenten tegen
1. Mijn vader wilde niets met mij te maken hebben Hoe weet ik dat? Mijn moeder vertelde dat ze ruzie met hem had. Dat hij wel terugkwam om mij te zien, maar dat dit niet mocht van mijn moeder
2. Maar als hij echt interesse in me had, was hij me op komen zoeken. Dit geeft aan dat het iets met mij te maken heeft. Misschien dat hij niet echt in me geïnteresseerd was. Er kunnen ook andere redenen zijn waarom hij me niet op komt zoeken. Maar los hiervan, hij kent me niet eens. Hoe kan het dan iets met mij te maken hebben. Het is waarschijnlijker dat het te maken heeft met de omstandigheden toen.
3. Maar, als mijn vader zelfs niets met mij te maken wilde hebben, zullen anderen dat zeker niet willen. Mijn vader kent mij niet, dus kan hij over mij geen oordeel hebben. Maar zelfs als hij me wel kende en een negatief oordeel had over mij, betekent dat niet dat anderen hetzelfde zouden vinden. Het betekent ook niet dat de mening van mijn vader een algemene waarheid is.

Conclusie: De reden waarom ik mijn vader niet ken is omdat het mis ging tussen mijn vader en moeder. Het heeft niets te maken met wie ik ben.

Maar ook al heeft het wel iets te maken met wie ik ben, dan zegt dat nog niets over het contact dat ik met anderen heb. Het zegt niets over wie ik in werkelijkheid ben.

Negatieve overtuiging veranderen | Voorbeeld 5

Inge is van zichzelf uit een behoorlijk rustig persoon. Zij denkt daardoor dat iedereen haar saai vindt en haar daardoor afkeurt. Ze vindt zichzelf onzichtbaar.

Gebeurtenis / omstandigheid: Ik heb nooit contact met andere mensen. Ik ben te rustig. Negatieve overtuiging: Mensen vinden mij saai. Ik ben onzichtbaar voor anderen.

Bewijzen voor argumenten tegen
1. Ik heb nooit contact met mensen tijdens sociale gelegenheden Hoe weet ik zeker dat mensen mij saai vinden. Heb ik het ze ooit gevraagd? Misschien is het voor andere mensen ook moeilijk om iemand te benaderen die heel rustig is.
2. Mensen die wel een poging doen om met mij te kletsen, die doen dat alleen omdat ze zich verplicht voelen. John, die gaf mij laatst tijdens de groepstherapie aan dat hij graag met rustige mensen omgaat. Die blazen tenminste niet zo hoog van de toren.

Hij vindt het fijn om met me te praten en waardeert de manier waarop ik luister.

Conclusie: Ik ga er bij voorbaat al vanuit dat mensen mij niet zien zitten. Ik realiseer me dan ook niet dat er misschien genoeg mensen zijn, die mij bewonderen voor mijn rustige aard. En die het juist prettig vinden om bij mij in de buurt te zijn, ook al hebben we niet continu contact met elkaar.

Aan de hand van deze oefening kun je voor jezelf nagaan of de negatieve gebeurtenissen in jouw verleden echt bewijzen of je negatieve overtuiging klopt.

Wanneer je eenmaal een realistische overtuiging hebt gemaakt, kost het tijd en moeite deze te versterken. Dit kan soms wel jaren duren. Je moet blijven zoeken naar bewijs voor je realistische overtuiging, want je negatieve overtuiging zal nog vaak actief worden. Vond je dit een interessant artikel? Dan vind je onze community nóg interessanter! Maak hier vrijblijvend een account aan. (Dit kan ook met 1 klik via Facebook). Tot zo!

Bronnen

  • Denk Je Sterk, Denk Je Zeker. Fred Sterk en Sjoerd Swaen. 2008. P 54-60.

Door

Hans

op 19 June 2018

Lijkt me goed

Reactie plaatsen