50! ZELFVERTROUWENTIPS
Ebook gratis 50 ZelfvertrouwentipsDIRECT GRATIS DOWNLOADEN

Page content

article content

Voorbeeld casus Roos van Leary

´Vergroot je zelfvertrouwen door effectieve communicatie met de Roos van Leary´

Heb je ook wel eens het gevoel dat je in twee werelden leeft? In de ene wereld, bijvoorbeeld je privéleven, ben je assertief, kom je goed op voor je eigen belangen en ideeën en voel je je zeker van jezelf.

In de andere wereld daarentegen, bijvoorbeeld je werk, voel je je onzeker en kwetsbaar. Daardoor lukt het je minder makkelijk om voor je zelf op te komen en sta je regelmatig met je mond vol tanden. Dit kan gevolgen voor jouw presteren! Zeker in een baan waarin je afhankelijk bent van anderen en communicatie van groot belang is.

Zelfvertrouwen en effectief communiceren

Door op een betere manier informatie uit te wisselen met anderen, word je zelf door anderen beter begrepen en verbeter je daarmee het contact met anderen. Het is daarom van essentieel belang om effectief met elkaar te communiceren, voor zowel je persoonlijke effectiviteit, als voor de effectiviteit binnen het team of afdeling waarin je werkt. 

“Je kunt jouw zelfvertrouwen vergroten als je weet hoe je effectief weet te communiceren. Daarvoor is een handig model ontwikkeld, de Roos Van Leary”

Wat is de Roos Van Leary?

Gedrag is te voorspellen. De Amerikaanse psycholoog Timothy Leary ontdekte dat de manier waarop mensen reageren in veel gevallen voorspelbaar is. Bepaald gedrag roept een bepaalde reactie op. Vanuit dit gegeven is gedrag te voorspellen en te beïnvloeden.

Timothy Leary Foto

De Roos Van Leary is een interactiecirkel in de vorm van een windroos en geeft een schematische weergave van verschillende gedragsmogelijkheden en het effect daarvan op anderen. Het geeft inzicht om bewust keuzes te maken in actie en reactie.

“Bij het sturen van gedrag kan je invloed uitoefenen op wat je zegt, maar ook op hoe je het zegt. De Roos Van Leary gaat vooral over hoe je iets zegt”

Wat kun je met de Roos Van Leary?

De Roos Van Leary is een handig hulpmiddel als de communicatie tussen twee mensen moeizaam verloopt of als bepaalde gedragspatronen ingesleten zijn. Het helpt bij het analyseren van iemands gedrag. Hierdoor kan je de ander beter begrijpen. Ook kan je inspelen op dit gedrag. 

De basis: het assenstelsel

Mensen hebben in relaties met andere mensen twee basisbehoeften:

  1. We willen invloed hebben op anderen
  2. We willen geaccepteerd worden

“Je wilt graag dat andere mensen luisteren naar wat jij te zeggen hebt en dat ze er wat mee doen: je wilt effect hebben en zoekt naar erkenning voor jouw kwaliteiten. En daarnaast wil je er ook bij horen. Vanuit deze twee basisbehoeften is het assenstelsel van de Roos Van Leary opgebouwd”

De verticale as geeft de mate van invloed aan. Boven heb je heel veel invloed, onder niet tot nauwelijks. De horizontale as – die van tegen en samen – geeft de mate van acceptatie aan: als je aan de samen kant zit, is er veel acceptatie. Als gedrag aan de tegenkant zit, is er weinig acceptatie.

Zo krijg je vier soorten gedragingen:

Bovengedrag: gericht op veel invloed uitoefenen

Ondergedrag: niet of nauwelijks gericht op invloed uitoefenen

Samengedrag: gericht op acceptatie

Tegengedrag: gericht op andere belangen dan acceptatie (vaak resultaat)

Na een actie volgt een reactie

Gedrag roept gedrag op. Het staat nooit helemaal los van elkaar. Jij wordt boos omdat een ander zich raar gedraagt in jouw ogen, je huilt als een ander je pijn doet, je helpt als iemand om hulp vraagt. Enzovoort. Dat is actie-reactie. En hoewel dat automatisch lijkt te gebeuren, liggen daar toch spelregels aan ten grondslag. Deze volgen wij onbewust. Je leest ze hieronder:

  1. Bovengedrag roept ondergedrag op
  2. Omgekeerd roept ondergedrag, bovengedrag op
  3. Samengedrag roept samengedrag op
  4. Tegengedrag roept tegengedrag op

En als je dat bij elkaar voegt, krijg je het volgende:

  • Boven-samengedrag roept onder-samengedrag op. Iets makkelijker omschreven. Leidend gedrag zal bijna altijd volgend gedrag oproepen.
  • Dit geldt andersom ook: onder-samengedrag roept boven-samengedrag op. Volgend gedrag nodigt uit om leidend gedrag te gaan vertonen.
  • Boven-tegengedrag roept onder-tegengedrag op. In simpeler taal: aanvallend gedrag roept verdedigend gedrag op.

En ook hier geldt weer het omgekeerde:

onder-tegengedrag roept boven-tegengedrag op. Verdedigend gedrag vraagt om een aanvallende reactie.

In het schema ziet dat er zo uit:

Roos van Leary Cirkeldiagram

Gedrag veranderen bij een ander begint bij jezelf

Cruciaal in het hele verhaal is: als het gedrag van een ander je niet bevalt, dan zal jij moeten veranderen. Dat vergt een hele andere manier van denken, want wij zijn geneigd om in schuld te denken: “ja maar, die ander doet toch stom! Het is tenslotte zijn of haar schuld!” Daar kun je best gelijk in hebben, maar dat levert niks op. Het helpt niet. Sterker nog: het houdt in stand wat je niet bevalt.

Dus zinvoller is het, om te kijken naar wat werkt.

  • Als je wilt dat de ander leidend gedrag gaat vertonen, dan zal je je dus zelf volgend op moeten stellen; bv. Als je wilt dat een ander eens met ideeën komt of zelf zijn problemen oplost, dan houd je je eigen ideeën voor je net zolang tot de ander met ideeën komt!
  • Wil je dat de ander eens wat vaker volgend gedrag laat zien, dan zal je zelf meer de leiding op je moeten nemen. Loop je bijv. altijd achter je collega aan, dan kun je eens wat meer initiatief naar je toetrekken door bijvoorbeeld te zeggen:

“Ik wil graag met je lunchen. Laten we deze keer in het eetcafé aan de overkant gaan zitten.” Het is dan afwachten wat dat oplevert”

  • Wil je dat de ander stop met het aanvallende gedrag, dan kun je zelf ophouden je te verdedigen.
  • Wil je tenslotte graag dat de ander niet altijd in de verdediging zit, zorg dan dat jij niet gaat aanvallen.

Ander model van de Roos van Leary

Naast de eenvoudige cirkel in kwadranten is er ook een model waarbij de Roos Van Leary verdeeld is in acht stukken. Hierin zie je het meest gewenste gedrag op de juiste plek in de kwadranten.

Roos van Leary Cirkeldiagram

Laten we eens kijken of we die actie-reactie-patronen uit onderstaande voorbeelden kunnen halen. Bekijk om welke spelregel het gaat.

Voorbeeld casus Roos van Leary 1

Een nieuw huisgenootje, waar je een goede relatie mee hebt heeft een nare eigenschap. Als het haar beurt is om de wc en badkamer schoon te maken, blijkt dat ze elke keer een kruisje zet bij haar naam, wat aangeeft dat ze heeft schoongemaakt. Als je dat vervolgens controleert zie je dat zowel de douche als de wc nog vies is. Dit gaat nu al een tijdje zo.

Je wilt haar hiermee confronteren, want voor jezelf is dit niet prettig, maar aan de andere kant weet je dat je door confrontatie haar voor schut zal zetten en bovendien de kans aanwezig is dat jullie vriendschap op het spel komt te staan. Je besluit haar toch te confronteren. Hoe pak je dit aan? 

Antwoord:

In dit geval zou een leidend/helpend-volgend strategie het beste werken. Je hebt weinig keus in deze situatie. Als je niks zegt, zal jouw huisgenootje haar gedrag niet veranderen. Maar je kunt er wel voor zorgen dat je de juiste toon aanslaat in jouw manier van communicatie. 

Je kunt bijvoorbeeld jouw huisgenoot op een vriendelijke manier vragen of het haar wel helemaal duidelijk is wat er gedaan moet worden en haar wat tips geven om zo goed mogelijk schoon te maken. De kans is dan het grootst dat ze dit op een positieve manier oppakt. 

Voorbeeld casus Roos van Leary 2

Je direct leidinggevende heeft een nare eigenschap in zich. Hij kan nogal bot reageren in bepaalde situaties. Elke keer als je naar hem toe komt voor een vraag of om een probleem uit te leggen, doet deze persoon het voorkomen dat je de verkeerde vragen stelt of iets totaal verkeerd aanpakt. Dit leidt tot hoge irritatie bij jou en het liefst zou je er fel tegen ingaan.

Roos van Leary werkgerelateerd

Daarnaast heb je ook steeds minder vaak zin om naar hem toe te stappen omdat je dan toch weer een rare reactie kunt verwachten. Maar daarmee maak je het waarschijnlijk alleen maar erger, want niks doen in een situatie waarin je het niet weet is nooit de oplossing. Hoe kun je het beste omgaan in een eerstvolgende situatie waarin dit toch weer gebeurt? 

Antwoord:

Leidend-meewerkend. Je baas heeft een aanvallende strategie. Door zelf in de verdediging te gaan, is de kans groot dat dit gedrag zich blijft voordoen. Je kunt het daarom het beste de leiding nemen. Bijvoorbeeld door onderstaande vraag te stellen. 

“Wat is er aan de hand? Kunnen we het erover hebben wat je dwarszit, dat je zo heftig reageert?” Jouw baas heeft geen andere optie dan op de inhoud te reageren. Er ontstaat een dialoog. Hierdoor ontkracht je zijn aanvallende gedrag.

Voorbeeld casus Roos van Leary 3

Je werkt binnen een organisatie, waarbij je vaak afhankelijk bent van de hulp van anderen. Je hebt een vaste contactpersoon bij de afdeling IT die jou altijd gelijk te hulp schiet als je een probleem hebt met je computer.

Nu zijn de rollen een keer omgedraaid. Zij heeft wat data van jou nodig. Ze komt met een hele vervelende vraag. Om deze informatie die zij nodig heeft te verzamelen, kost dat erg veel tijd en energie. Je weet dat er een andere afdeling is die haar/hem daar beter mee kan helpen, maar je vindt het zo lullig om haar/hem door te verwijzen naar een andere afdeling.

Hierdoor voel je je een slechte collega ten opzichte van hem/ haar. Maar je hebt echt geen keus. Hoe vertel je dit haar en welke argumenten gebruik je? 

Antwoord:

De beste strategie is een helpende-meewerkende strategie. Laat in jouw antwoord duidelijk doorschemeren dat jouw kennis op dit vlak tekortschiet. Je kunt een extra helpende hand uitsteken door zelf de afdeling te benaderen die jouw collega kan helpen hiermee. Hierdoor hou jij de controle en hoef je jouw collega niet te vragen om zelf met deze mensen contact op te nemen.

In jouw antwoord naar je collega toe geef je aan dat je alvast iemand anders hebt ingeschakeld om hem/haar te helpen. Zij zullen contact met hem/haar opnemen. Jouw collega zal hierdoor niet het gevoel hebben dat jij geen helpende hand biedt en geen weerstand bieden.

Assertiviteit vergroten

Werken met de Roos van Leary

Ga in het dagelijks leven met de Roos van Leary aan de slag.

“Als eerste is het belangrijk om het principe van de Roos te begrijpen. Daarna is het mogelijk om het analyseren onder de knie te krijgen waardoor gedrag in een split second in de Roos is te plaatsen. Pas daarna ga je gedrag beïnvloeden via eigen gedrag”

Dan nog blijft het soms lastig om de Roos van Leary toe te passen omdat iemands gedrag door allerlei oorzaken opeens verandert en in een ander ‘hokje’ van de Roos valt. Flexibiliteit is dus noodzakelijk om de Roos in optimaal toe te passen!

Wil jij hier meer over weten? Schrijf je dan vrijblijvend in voor onze zelfvertrouwen community via deze link. Klets straks gezellig mee, bekijk onze video’s en lees onze gratis boeken…

Comment Section

0 reacties op “Voorbeeld casus Roos van Leary

Plaats een reactie