50! ZELFVERTROUWENTIPS
Ebook gratis 50 ZelfvertrouwentipsDIRECT GRATIS DOWNLOADEN

Page content

article content

Stoppen met piekeren?

Stoppen met piekeren? Stap niet in de valkuilen

Het is pijnlijk om te horen hoe iemand kan vechten tegen zijn eigen piekergedachten.  Piekergedachten tasten je zelfvertrouwen aan, omdat je niet meer het overzicht hebt over wat er zich in je leven afspeelt.

Piekergedachten lijken ongrijpbaar. Mensen die er last van hebben kunnen vaak niets anders doen dan zich er aan overgeven. Ze hebben gemerkt dat het weinig zin heeft tegen hun eigen gedachten te vechten, want wat ze ook doen, hun zorgen blijven maar terugkomen.

Hoe komt het dat je zo verstrikt raakt in dwangmatig piekeren dat je geen kant meer op kunt? Wat zijn de gevolgen? Wat kun je doen om hier op een goede manier mee om te gaan?

Gelukkig zijn hier manieren voor. Daarover gaat dit artikel. Allereerst een voorbeeld om je een beeld te geven van het probleem.

Voorbeeld #1

Manon een 25-jarige winkelverkoopster, gaat gebukt onder haar eigen agressieve piekergedachten. Ze vertelt dat deze gedachten plotseling in haar hoofd opkwamen. Een paar maanden geleden hielp ze in de winkel een klant, en zomaar uit het niets kwam ‘de gedachte’ dat ze klant ‘iets’ had aangedaan.

Ze schrok zich kapot en stond te trillen op haar benen. Ze probeerde de gedachten weg te duwen door tegen zichzelf te zeggen dat het onzin was. Maar de rest van de dag bleef ze terugdenken aan die klant.

Stoppen met piekeren kledingwinkel

Haar ouders probeerde haar gerust te stellen door aan te geven dat ze die vrouw niets had aangedaan en dat ze het uit haar hoofd moest zetten. Vanaf die dag ging het bergafwaarts met Manon.

De agressieve gedachten kwamen alleen maar vaker terug. Hoe meer ze probeerde er niet aan te denken, hoe harder de gedachten terugkwamen. Telkens kwam ze weer terug naar haar ouders die haar continu moesten geruststellen. De angst werd zo groot dat ze zelfs niet meer alleen durfde te slapen. Ze meldde zich aan voor therapie.

Het voorbeeld van Manon maakt een aantal dingen duidelijk. Ze is verstrikt geraakt in het dwangmatig piekeren en de gevolgen ervan. Ze twijfelt ergens over. ‘Ik heb iemand iets aangedaan’. Daar schikt ze zo erg van dat ze probeert deze gedachte te negeren of weg te drukken. Dat lukt niet. Integendeel de gedachte komt juist steeds vaker terug. Dan slaat de twijfel toe. Ze probeert steeds weer terug te halen, wat er precies gebeurt is.

Piekeren komt in verschillende gradaties voor. Wie heeft nooit gedacht naar aanleiding van een aanhoudende verkoudheid: Het zal toch niet iets ernstigs zijn? Of als een kind later thuiskwam dan verwacht: Er zal toch niets ernstigs gebeurd zijn? We kennen ook allemaal wel iemand die uitermate precies is in zijn huishouding of in zijn. Dat zijn mensen die veel behoefte hebben aan controle en zekerheid.

Soms kunnen we langere tijd over iets blijven piekeren en twijfelen en vragen we geruststelling aan anderen.

Bij Manon is het piekeren te ver doorgeslagen. Ze lijdt aan wat hulpverleners noemen een obsessief compulsieve stoornis (een dwangstoornis).

Wat zijn obsessies?

Dwanggedachten of obsessies zijn ongewenste, telkens weer terugkerende gedachten en beelden. Iemand die er last van heeft ervaart ze als zinloos, ongepast en schokkend en raakt er zeer angstig of gespannen van. Obsessies kunnen over allerlei onplezierige gedachten gaan zoals agressie, besmetting, fouten maken, religie, seksualiteit. Het kan over alles gaan waar jij liever niet aan wilt denken.

Wat zijn compulsies?

Compulsies (dwanghandelingen) zijn activiteiten (mentaal of gedragsmatig) die mensen met obsessies van zichzelf moeten uitvoeren. Dit doen zij om de angst, spanning en schuldgevoelens die veroorzaakt worden door hun obsessies te verminderen. Manon moest bijvoorbeeld steeds geruststelling vragen om haar angst onder controle te houden.

Voorbeelden van compulsies zijn bijvoorbeeld: checken en controleren, schoonmaken en wassen, orde en symmetrie handhaven.

Obsessies en compulsies horen bij elkaar en versterken elkaar. Er bestaat vaak een logisch verband tussen de twee. Als jij bijvoorbeeld een dwanggedachte hebt dat je bang bent dat je jezelf iets aandoet met een mes, dan is het logisch dat je alle messen uit het huis haalt om zo jezelf te beschermen. Als je bang bent dat je een ongeneeslijke ziekte oploopt door een ‘vreemd’ toilet aan te raken is het logisch dat je elke keer je handen wast na het plassen.

Obsessies en compulsies in schema

In schema ziet het er als volgt uit:

Obsessies ( ik krijg een ziekte als ik mijn handen niet was) —- > angst, spanning —– > compulsies (handen wassen, geen vieze plekken aanraken)  —– > opluchting, geruststelling, minder piekeren

De compulsies, dwanghandelingen lijken op de korte termijn een oplossing te bieden voor de onaangename gevoelens, maar op de lange termijn versterken ze juist de dwanggedachten. Je raakt zo gewend aan het uitoefenen van je compulsies, dat je niet meer zonder kunt.

Dwanghandeling

De dwanggedachten die aan de dwanghandelingen voorafgaan, worden namelijk steeds bevestigd. Elke keer dat je jouw handen wast, wordt het idee bevestigd dat het maar goed is dat je jouw handen voor de volle honderd procent bacterievrij hebt gemaakt.

Dit doe je omdat je bang bent iemand te besmetten. De obsessies gewoon terugkomen en je moet van jezelf elke keer weer die dwanghandelingen uitvoeren om jezelf nog gerust te stellen. Je raakt er verslaafd aan.

Mensen die lijden aan een dwangstoornis schamen zich ervoor. En mensen in hun directe omgeving kunnen zich er vaak niets bij voorstellen. Vaak gaat het gedrag van een ‘dwanger’ ook nog eens gepaard met een lage zelfwaardering. Niet goed voor je zelfvertrouwen dus. Alle reden om eens te overwegen hulp te gaan zoeken. Ken jij ons boek met 50 gratis tips om jouw zelfvertrouwen te vergoten al? Klik en bekijk onze tips hier…

Oorzaken van dwangmatig piekeren

Hoe komt het nu dat de ene persoon erg veel last heeft van een dwangmatige stoornis, terwijl het voor anderen een totaal onbekend verschijnsel is. Daar zijn twee verklaringen voor: De lichamelijke verklaring en de biologische verklaring.

Stoppen met piekeren aap

De biologische component van dwang

De hersenactiviteit bij personen met een dwangstoornis verschilt duidelijk met die van personen zonder dwangstoornis. In bepaalde delen van de hersenen van mensen met een dwangstoornis blijkt de hersenactiviteit veel groter te zijn.

“Met name in de frontale cortex (het voorste deel van de hersenen) blijkt de hersenactiviteit bij mensen met een dwangstoornis veel groter te zijn. Daar vinden de meer geavanceerde vormen van denken plaats, zoals redeneren en plannen. Hier wordt je geïnformeerd over wat goed of fout is en wat je wel of niet moet doen”

De psychologische component van dwang

Een dwangstoornis ontwikkelt zich niet van de een op de andere dag. Vaak zie je in de voorgeschiedenis al een bepaalde mate van zekerheid en controle in hun leven. Vaak zijn zij ook erg perfectionistisch.

Uit de meeste verhalen van mensen met dwangklachten blijkt dat ze zich van jongs af aan al verantwoordelijk voelen voor alles en iedereen. Ze hebben een zeer streng geweten. Het vermijden van conflicten, zich dienstbaar opstellen en niet voor zichzelf op durven komen, is een tweede natuur geworden.

Mensen met dwangklachten nemen hun obsessies inhoudelijk te serieus. Ze luisteren naar hun eigen dwanggedachten, ze trappen erin. Iemand zonder dwangstoornis wordt ook wel eens geplaagd door een ongepaste gedachte, maar kan deze direct weer van zich afzetten en gewoon weer overgaan tot de orde van de dag. Iemand met een dwangstoornis kan dit niet.

Dwang en het psychologische component

Zo komen we bij het psychologische component van dwang. Mensen met een dwangstoornis proberen hun dwanggedachte weg te drukken, situaties te vermijden die een dwanggedachte kunnen uitlokken en voeren dwanghandelingen uit om de dwanggedachte te neutraliseren.

“De combinatie van het serieus nemen van de eigen dwanggedachten plus het toegeven aan het dwanggedrag, zorgt ervoor dat je gevangen blijft in het dwanggedrag”

We weten dat dwanggedrag de ‘overprikkeling’ in de hersenen in stand houdt. Hierdoor ontstaat een vicieuze cirkel: De hersenen blijven signalen uitzenden dat iets nog ‘niet goed is’ en door het dwanggedrag worden deze signalen nog eens bevestigd en versterkt. Krampachtig proberen fouten te voorkomen en ‘alles goed te maken’, is dus niet de beste oplossing voor dwangklachten.

Dwangmatig piekeren aanpakken

“Onderzoek toont aan dat een gedragsverandering effect heeft op iemands hersenactiviteit en emoties. Een gedragsverandering kun je op twee manieren bereiken: via gedragstherapie of via medicatie”

Via gedragstherapie kan een therapeut de overprikkeling in bepaalde delen van de hersenen tot rust brengen, zodat een ‘dwanger’ minder last heeft van piekeren en minder bang is dat er door zijn schuld allerlei rampen ontstaan.

Met medicijnen kan hetzelfde effect bereikt worden. Vaak is de combinatie van gedragstherapie en medicijnen voor mensen met een dwangstoornis het meest aan te bevelen, omdat er dan tegelijkertijd aan de biologische en psychologische oorzaken wordt gewerkt.

Klik op de linkjes om onze volgende 2 artikelen over ‘stoppen met piekeren’ te ontdekken. Bekijk via deze link allerlei voorbeelden om te stoppen met piekeren en klik op deze link als je direct naar ons stappenplan wilt gaan. Succes!

Bron: Sterk, F & Swaen, S, Ruimte voor jezelf (2010) P122-130. Utrecht/Antwerpen. Kosmos Uitgevers.

Comment Section

0 reacties op “Stoppen met piekeren?

Plaats een reactie