Hoe leer ik mijn woede beheersen? - Zelfvertrouwen.com
Tips om woede te beheersen

Woede beheersen en boosheid

Woede beheersen is belangrijk. Sommigen mensen hebben last van te snelle woedeneigingen. Je hoeft maar iets verkeerds te zeggen of de vlam slaat in de pan. Boosheid kan een zeer pijnlijke emotie zijn, voor anderen, maar ook voor jezelf. Je kunt er last van hebben.

‘De werkelijke held is degene die zijn eigen woede en haat overwint’. ~Dalai Lama (14e)

Woede werkt als een boemerang

Niemand vindt het leuk om steeds zijn beheersing te verliezen. Vaak is het iets waar je achteraf spijt van krijgt. Bij het minste of geringste kwaad op anderen worden of snel geïrriteerd zijn, werkt meestal als een boemerang.

De agressie die je naar anderen uit, wordt meestal met een tegenaanval beantwoord. Voordat je het weet, zit je verstrikt in een patroon, waarbij agressie leidt tot wraak en je weer nieuwe agressie laat gelden.

woede beheersen vrouw

Gevolgen van te veel boosheid

Te veel boosheid heeft lichamelijk, psychologisch en sociaal negatieve gevolgen. Daarnaast kan het je isoleren en je krediet bij anderen verspelen, het kan ten koste gaan van waardevolle relaties. Onthoud daarbij dat mensen niet jou, maar wel je overdreven boosheid kunnen afwijzen.

Agressieve mensen worden behoedzaam benaderd en behandeld. Als een tijdbom die elk moment af kan gaan. Anderen zullen het liefst met een grote boog om hen heen lopen. Soms kan boosheid mensen even doen opschrikken, maar vaker blokkeert het de communicatie. Lees het artikel over de Roos van Leary nog maar eens goed.

Een schild van boosheid

Overdreven boosheid laat wonden na. Aangeslagen en gewonde mensen trekken zich terug, schermen zich af en zijn niet meer in staat naar elkaar te luisteren. Een schild van boosheid kan ondoordringbaar zijn voor vriendschap, vertrouwen en genegenheid van anderen.

Mensen kunnen zich een bepaalde tijd door boosheid laten intimideren en manipuleren, maar vroeg of laat komt er een moment waarop anderen alles zullen doen om zich te verzetten of af te schermen.

Niemand is bereid zijn eigen wil en persoonlijkheid op te geven voor de onredelijke boosheid van de ander. Iemand kan zich openlijk verzetten, maar er zijn ook ontelbare andere manieren om ‘onzichtbaar’ een door boosheid opgelegde wil te ondermijnen.

Woede beheersen Voorbeeld 1 oud-collega

Een oud-collega van mij, was altijd overdreven assertief, manipulatief en werd overdreven vaak boos. Toen ik net op haar afdeling kwam werken, moest ik in de beginfase best even wennen aan haar gedrag, maar al snel ‘prikte’ ik door haar boosheid heen. Ik zag haar werkwijze  als een manier om continu haar zin te krijgen. Ze gebruikte de methode van boos worden zo vaak dat het averechts begon te werken. Ik geloofde haar boosheid niet meer en ik was niet de enige.

woede beheersen graffiti

Woede beheersen Voorbeeld 2 Voetbaltrainer

Voetbaltrainer Stijn Vreven presteerde twee seizoenen uitstekend met zijn ploeg NAC. Hij promoveerde met de ploeg na de eredivisie en hield hen het jaar daarop in de hoogste afdeling. Toch besloot de leiding van NAC niet verder te gaan met de hoofdtrainer. Volgens de media had dit te maken met Vreven zijn temperament. Maar liefst vier keer in een seizoen werd hij door een scheidsrechter naar de tribune gestuurd, vanwege zijn woede-uitbarstingen. Kennelijk had club hier te veel moeite mee.

Bovenstaande twee voorbeelden laten goed zien hoe boosheid tot een niet gewenst resultaat leidt.

Goede kanten van boosheid?

Boosheid hoeft niet perse negatief te zijn. Het is een emotie die bij mensen hoort. Wat je moet zien te bereiken is een tussenweg tussen overdreven woede en desinteresse of gevoelloosheid. Ergens in het midden ligt aangepaste, functionele boosheid.

Boosheid kan je er op attent maken dat er dingen gebeuren waar je het niet mee eens bent. Het is een emotie met een duidelijke alarmfunctie. Ook al roep je in je boosheid. ‘Voor mij hoeft het allemaal niet meer, bekijk het maar.’ Boosheid is vaak een teken dat het je wel degelijk iets kan schelen wat er gebeurt. Je kunt alleen maar emotioneel worden over dingen die je op de een of andere manier raken.

‘De aanleiding van woede is vaak veel minder erg dan haar gevolgen’ ~ Marcus Aurelius, Romeins keizer 121-180 

Waar komt die boosheid vandaan?

Alles wat je pijn doet, of wat tussen jou en je behoeften, je wensen of doelen komt, kan je boosheid oproepen. Soms zo heftig dat je vergeet waar het nou echt om ging. Op de momenten dat je gekwetst bent, is het zaak je aandacht te blijven richten op datgene waar je om geeft.

Als je je doelen niet kunt bereiken omdat er van alles in de weg staat, is het verstandiger om manieren te bedenken waarop je ze wel kunt bereiken. In plaats van op te geven of al je energie te verspillen aan het blind vechten tegen datgene wat je weg blokkeert.

Je kunt je boosheid gebruiken als een signaal dat je constructieve actie moet ondernemen of je kunt jezelf verliezen in het eindeloos uiten van je woede en het bedenken van wraakacties tegen degene die je ‘dwarszitten’.

Oefening: Verschillenden soorten boosheid

Hieronder staan drie verschillende soorten boosheid. Bovenaan staat lichte irritatie, in het midden staat gepaste boosheid en onderaan staat enorme woede. Neem deze soorten boosheid over op een vel papier en bedenk welke soorten van boosheid je er tussen kunt zetten.

Daarna kun je ernaast noteren in welke situaties jij deze soort boosheid vind passen. Voorbeelden zijn: afkeer, agressie, ergernis, frustratie, opwinding, kwaadheid, haat, verontwaardiging, beledigd zijn, razernij, vijandigheid, weerzin, wraakzucht, wreedheid.

Soorten boosheid:          Als gevolg van:

Lichte irritatie                 iemand maakt een vervelende opmerking

Gepaste boosheid           een niet nagekomen afspraak

Enorme woede                door iemand bedreigd worden

Misvattingen over boosheid

Het meest voorkomende misverstand over boosheid is, dat je het eruit moet gooien omdat anders de druk op de ketel te hoog zou worden. Het zou je lichamelijk ziek kunnen maken, je naar binnen kunnen keren waardoor je depressief raakt. Hier is echter geen wetenschappelijke basis voor volgens Sterk en Swaen (1).

Zij geven aan dat het juist het tegenovergestelde effect heeft. Het is de slechtste manier om je woede tot bedaren te brengen. Mensen die geneigd zijn hun boosheid te uiten, worden nog bozer dan ze al waren.

Als het ventileren van je boosheid zinvol zou zijn, dan zou daaruit moeten blijken dat je daardoor rustiger wordt, wat helaas niet het geval is. Dit geldt niet voor mensen die nooit boos durven worden, want voor hen kan het juist wel goed zijn om te leren hun boosheid op een gezonde manier te uiten.

woede beheersen boos

Beheersen of onderdrukken van boosheid

Sommige mensen verwarren het beheersen van boosheid met het onderdrukken van boosheid. Het uitstellen of leren beheersen van boosheid leidt tot een gezonde vorm van boosheid. Deze is doelgericht, komt terecht bij de persoon of zaak waar het om draait en geeft een gevoel van (zelf)controle.

Mensen die hun boosheid leren te beheersen zijn over het algemeen meer in balans en zijn minder geneigd zich op anderen af te reageren, omdat zij niet geregeerd worden door hun emotionele impulsen.

De waarde en betekenis van gezonde boosheid gaan verloren als je haar onderdrukt of ontketent, je leert er dan niet mee om te gaan. Het doel is evenwicht, niet emotionele onderdrukking. Elk gevoel heeft zijn waarde en betekenis.

Onderstaand voorbeeld laat goed zien hoe je evenwicht kunt bereiken in een situatie waarin boosheid een rol speelt.

Woede beheersen Voorbeeld 3 Eerst denken dan doen

Mark en Sanne reizen elke ochtend samen met de bus naar hun werk. De buschauffeur gedraagt zich nors en chagrijnig en behandelt zijn passagiers kortaf en soms ronduit onbeleefd.

Elke ochtend speelt zich hetzelfde tafereel af; Irma stapt in, zegt vriendelijk goedemorgen tegen de chauffeur en zoekt een plek in de bus. De chauffeur neemt nooit de moeite iets terug te zeggen en doet, duidelijk zichtbaar of hij niets hoort.

Op een dag vaagt Karel aan Irma waarom ze die man blijft groeten en niet eens gewoon zegt hoe ze over hem denkt. Omdat ik geen zin heb om mijn houding, gevoel en gedrag  door die man te laten bepalen. Ik ben de baas over mijn emoties. Niet de buschauffeur.

Irma maakt duidelijk de keuze zich niet op te winden over het gedrag van de buschauffeur. Ze heeft goed begrepen dat alleen zij de baas is over haar gevoelens.

‘Vergeven doe je voor jezelf. Zolang je boos blijft, laat je de ander winnen’ ~Arthur Japin

Het beheersen van boosheid begint met een paar afkoelingsvragen, direct nadat je jouw boosheid voelt opkomen (1).

Kan ik zien wat me precies kwaad maakt?

Overdrijf ik de ernst van deze situatie?

Eerst nagaan of ik in mijn recht sta?

Lukt het me nu om op de juiste manier te reageren?

Na het beantwoorden van deze vragen kun je alsnog voor jezelf bepalen of je iets met je boosheid wilt. Nu denk je misschien bij jezelf, ja maar moet ik dan in zo’n situatie dat ik plotseling boos wil reageren eerst deze vragen voor mezelf beantwoorden? Daarvoor heb ik de tijd toch niet en dan is het moment toch al lang weg?

Maak je geen zorgen. Je zult zien dat naarmate je meer ervaring opdoet, je deze vragen steeds sneller in je hoofd weet af te spelen.

De eerste vraag: ‘kan ik zien wat me precies kwaad maakt’, lijkt simpeler dan hij is. Het lijkt zo logisch, je komt thuis na een dag hard werken. Op je werk was het erg druk en ging alles niet zoals je gewenst had. Je partner maakt een onschuldige opmerking over de afwas die nog steeds niet opgeruimd is en plotseling word je ontzettend kwaad.

woede beheersen afwas

Eigenlijke probleem is de stress van die dag. Wellicht is het verstandig om daar zo goed mogelijk mee om te gaan, in  plaats van een nieuw probleem te creëren, door met je partner ruzie te maken. Het is vaak raadzaam om je af te vragen of er voordat je kwaad werd al sprake was van een andere onaangename gevoelens, zoals teleurstelling verdriet of bezorgdheid.

Wanneer je moet toegeven dat je eigenlijk al ‘opgefokt was’, dan is het verstandiger van een nieuw voorval even geen halszaak te maken. Je kunt dan beter eerst je hart luchten over wat je echt dwars zit.

De tweede vraag: ‘Overdrijf ik de ernst van deze situatie’ kun je direct beantwoorden. Als we even blijven bij de afwaskwestie, dan kan je waarschijnlijk zien dat de vraag van de partner geen ruzie waard is. ‘Je vraagt je dus steeds af, is deze zaak echt de moeite waard om over op te winden?

De derde vraag: ‘eerst nagaan of ik in mijn recht sta, kan dienen als de derde rempoging op je boosheid. Je hebt een lange rij rechten: Om menswaardig behandeld te worden, om je mening en gevoel te uiten, om je doelen na te streven? Om nee te zeggen, om te vragen wat je wilt, om fouten te maken?

Om zelf te bepalen wat je doet, om te ontvangen waar je voor betaald hebt, om je mening te herzien en om voor jezelf op te komen. Maar vergeet niet dat anderen precies dezelfde rechten hebben! Een ander hoeft zich niet steeds af te vragen of zijn of haar behoeften jou goed uitkomen. Terug naar het afwasincident. Je partner mag natuurlijk vragen wat hij of zij wil.

woede beheersen

De vierde vraag ‘lukt het me om op de juiste manier te reageren? Heeft met zelfbeheersing te maken. Wanneer je voelt dat je bloed gaat koken, dan is er maar een verstandig advies. Wegwezen. Eerst even afkoelen voordat je brokken maakt. Zodra je rustiger bent kun je weer teruggaan.

Je zou de vraag of het je lukt om goed te reageren ook meer technisch kunnen opvatten: Welke reactie is het meest effectief en hoe of wanneer kan ik die het beste geven. Afhankelijk van de situatie kun je je reactie uitstellen om in alle rust manieren te bedenken waarop je het beste kunt reageren. Bijvoorbeeld eerst een brief schrijven of advies vragen aan een deskundige.

‘Woede heeft altijd een reden maar zelden een goede’ ~Benjamin Franklin

De vier afkoelingsvragen zijn vier afzonderlijke beslissingsmomenten waarop je nagaat of je boos moet blijven. Vier kansen om je boosheid af te blazen of uit te stellen. In het begin zal het lastig zijn de vragen te beantwoorden en vaak zal je boosheid het vaak nog winnen van het redelijk denken. Maar experimenteer je er veel mee, dan merk je dat het langzaam aan steeds beter gaat.

Geraadpleegde bron:

  1. Fred Sterk en Sjoerd Swaen. Ruimte voor jezelf. P177-184. Utrecht/Antwerpen. Kosmos Uitgevers.
Reactie plaatsen